Motosiklete yeni başlayanlar olarak karar verdiğinizde kendinizi kısa sürede kask, mont ve motosiklet modelleri arasında kaybolmuş hâlde bulabilirsiniz. Hangi motor alınmalı, kaç cc ile başlanmalı, hangi kask daha iyi?
Bunların hepsi önemli sorular. Fakat motosiklet dünyasına sağlam bir başlangıç yapmak için önce ekipman markalarından ve motor modellerinden daha temel bazı konuları düşünmek gerekiyor.
Çünkü iyi bir başlangıç, en pahalı motosikleti veya ekipmanı almakla değil; doğru beklentiler, eğitim ve güvenli alışkanlıklarla yapılıyor.
1. Motosiklet, otomobilin iki tekerlekli hâli değildir
Motosiklet sürmek yalnızca gaz vermek, vites değiştirmek ve gidonu çevirmekten ibaret değil. Denge, koordinasyon, çevreyi sürekli takip etme ve doğru karar verebilme yeteneği aynı anda kullanılıyor.
Otomobilde küçük bir hata çoğu zaman kaporta hasarıyla sonuçlanabilirken motosiklette aynı hata çok daha ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle trafikte haklı olmaktan çok, tehlikeyi önceden fark edebilmek önemlidir.
ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi de güvenli motosiklet kullanımının denge, koordinasyon ve doğru karar verme becerileri gerektirdiğini özellikle belirtiyor. NHTSA motosiklet güvenliği rehberi
2. Motosikletten önce eğitim alın
“Motoru alayım, boş bir yerde öğrenirim” düşüncesi oldukça yaygın. Kontrollü alanda pratik yapmak kesinlikle faydalıdır ancak temel eğitimin yerini tutmaz.
İyi bir başlangıç eğitiminde yalnızca motosikleti hareket ettirmek değil;
- doğru bakış tekniği,
- kontrollü frenleme,
- düşük hızda denge,
- viraj yaklaşımı,
- engelden kaçma,
- tehlikeyi önceden fark etme
gibi kritik beceriler de çalışılır.
Motorcycle Safety Foundation’ın başlangıç programında da motosiklet kontrollerinden acil frenlemeye ve engelden kaçmaya kadar benzer beceriler uygulamalı olarak ele alınıyor. MSF başlangıç eğitimi içeriği
Ehliyet almak, motosiklet kullanmaya yasal olarak hazır olduğunuzu gösterebilir. Eğitim ise gerçek hayattaki risklere daha hazırlıklı olmanızı sağlar.
3. İlk motosikleti egonuzla değil, becerinizle seçin
İlk motosiklet seçiminde yalnızca motor hacmine bakmak doğru değil. Motosikletin ağırlığı, sele yüksekliği, gaz tepkisi, oturuş pozisyonu ve kullanım amacı da en az motor gücü kadar önemlidir.
Bir motosiklet üzerinde dururken kendinizi güvende hissetmiyorsanız, düşük hızda ağırlığını kontrol etmekte zorlanıyorsanız veya gaz tepkisi sizi tedirgin ediyorsa o motosiklet başlangıç için uygun olmayabilir.
İlk motorunuzun çevrede en fazla dikkat çeken model olması gerekmiyor. Size güven veren, hatalarınızı büyütmeyen ve bol bol pratik yapabileceğiniz bir motosiklet olması çok daha değerli.
Gösterişli bir motosiklet bir süre mutlu edebilir. Kontrol edebildiğiniz bir motosiklet ise gerçekten sürüş keyfi verir.
4. Bütçeyi yalnızca motosiklet fiyatına göre hesaplamayın
Motosiklete başlarken yapılan en yaygın hatalardan biri, bütün bütçeyi motosikletin kendisine ayırmaktır.
Oysa başlangıç bütçesinde şunlar da bulunmalı:
- sürüş eğitimi,
- kask ve koruyucu ekipman,
- sigorta ve resmî masraflar,
- ilk bakım,
- lastik ve sarf malzemeleri,
- motosiklet güvenliği için kilit veya takip sistemi,
- beklenmeyen bakım giderleri.
Örneğin uzun süre kullanılmış veya yaşlanmış bir lastik dışarıdan iyi görünebilir ancak kısa süre içinde değiştirilmesi gerekebilir. Ucuza alınan bir motosiklet, ertelenmiş bakımları nedeniyle sonradan daha pahalıya mal olabilir.
Motoru satın aldıktan sonra ekipman için para kalmıyorsa bütçenin yeniden hesaplanması gerekir.
5. Koruyucu ekipman bir bütündür
Kask, motosiklet ekipmanlarının en önemli parçalarından biri ancak tek başına yeterli değildir. Mont, eldiven, motosiklet pantolonu ve bileği koruyan uygun botlar da ekipman sisteminin parçalarıdır.
Dünya Sağlık Örgütüne göre güvenli ve kaliteli bir kask, motosiklet kazasında ölüm riskini altı kattan fazla; beyin yaralanması riskini ise yüzde 74’e kadar azaltabilir. Dünya Sağlık Örgütü kask güvenliği rehberi
Kask seçerken yalnızca tasarıma veya markaya bakılmamalı. Kaskın kafa yapınıza uygun olması, başınızı eşit biçimde kavraması ve hareket ettirdiğinizde bağımsız şekilde oynamaması gerekir. NHTSA, baskı noktalarını fark edebilmek için kaskın yaklaşık 30–45 dakika denenmesini öneriyor. Doğru motosiklet kaskı seçimi
En iyi kask, internette en fazla övülen değil; güvenlik standardını karşılayan ve başınıza doğru şekilde oturan kasktır.
6. Düşük hız çalışmasını küçümsemeyin
Düz yolda hızlanmak motosiklet sürmenin en kolay bölümlerinden biridir. Asıl kontrol; yavaş giderken, dar alanda dönerken ve durmaya yaklaşırken belli olur.
Başlangıç döneminde güvenli ve trafiğe kapalı bir alanda şu çalışmalar yapılabilir:
- debriyaj kavrama noktasını hissetmek,
- düz çizgide yavaş sürmek,
- kontrollü kalkış ve duruş yapmak,
- geniş dönüşlerle başlayıp dönüşleri daraltmak,
- kontrollü frenleme çalışmak.
Ancak bu çalışmaların mümkünse eğitim aldıktan sonra ve koruyucu ekipmanla yapılması gerekir. Yanlış öğrenilen bir hareketi sonradan düzeltmek, sıfırdan öğrenmekten daha zor olabilir.
7. Trafikte görünür olduğunuzu varsaymayın
Bir sürücü size doğru bakıyor olabilir ancak bu sizi gerçekten fark ettiği anlamına gelmez. Özellikle kavşaklarda, şerit değişimlerinde ve araçların kör noktalarında motosikletler kolayca gözden kaçabilir.
Bu yüzden sürüşünüzü “beni gördüler” düşüncesine göre değil, “beni görmemiş olabilirler” ihtimaline göre planlamak daha güvenlidir.
Araçların kör noktalarında uzun süre kalmamak, önünüzde kaçış alanı bırakmak ve yalnızca hemen önünüzdeki aracı değil daha ileride gelişen trafiği takip etmek önemlidir.
Tehlike ortaya çıktıktan sonra iyi tepki vermek değerlidir. Tehlike ortaya çıkmadan önce onu fark etmek ise çok daha değerlidir.
8. Bazen motosiklete binmemek en doğru karardır
Motosiklet sahibi olmak, her koşulda motosiklete binmek zorunda olduğunuz anlamına gelmez.
Yoğun yorgunluk, uykusuzluk, öfke, dikkati etkileyen ilaçlar, alkol veya kendinizi hazır hissetmediğiniz hava koşulları sürüş riskini artırabilir.
Sürüşten vazgeçmek korkaklık değildir. Yağmur beklediğinizden şiddetliyse, görüş kötüyse veya zihniniz sürüşe hazır değilse geri dönmek de iyi sürücülüğün bir parçasıdır.
Motosiklette özgüven gerekir; fakat özgüven ile kendini kanıtlama isteği arasında ince bir çizgi vardır.
Başlamadan önce kısa kontrol listesi
İlk motosikletinizi almadan önce şu beş adımı tamamlamaya çalışın:
- Uygulamalı bir başlangıç eğitimi araştırın.
- Farklı motosikletlere oturarak ağırlık ve ergonomilerini karşılaştırın.
- Motosiklet, ekipman ve bakım için ayrı ayrı bütçe hazırlayın.
- Kaskı internet yorumlarına göre değil, deneyerek seçin.
- İlk sürüşlerinizi kontrollü ve sakin ortamlarda gerçekleştirin.
Son söz
Motosiklet özgürlük, keşif ve günlük hayatın dışına çıkabilmek için harika bir araç. Ancak motosikletin verdiği özgürlük, riskleri görmezden geldiğimizde değil; onları yönetmeyi öğrendiğimizde gerçekten keyifli hâle geliyor.
İlk motosikletiniz mükemmel olmayabilir. İlk ekipmanınız en pahalı marka olmayabilir. İlk sürüşleriniz de hayal ettiğiniz kadar kusursuz geçmeyebilir.
Bunların hiçbiri önemli değil.
Önemli olan acele etmeden öğrenmek, kendinizi başkalarıyla yarıştırmamak ve her sürüşten eve biraz daha tecrübeli dönmek.
YolModu notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel sürüş eğitiminin ve yürürlükteki trafik kurallarının yerini tutmaz.